บทสัมภาษณ์พิเศษ รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล อาจารย์ สาขาวิชาการพยาบาลพื้นฐาน โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล เนื่องในโอกาสที่ได้รับรางวัล “อาจารย์ตัวอย่าง” ของสภาคณาจารย์ มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2568 (สาขารับใช้สังคม)
✨“ครู” ผู้สร้างแรงบันดาลใจ บูรณาการความรู้และงานวิจัยสู่การปฏิบัติเพื่อความยั่งยืน✨
✍️รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล อาจารย์ สาขาวิชาการพยาบาลพื้นฐาน โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล จบการศึกษาปริญญาตรีและปริญญาโท จากมหาวิทยาลัยมหิดล และได้รับทุนรัฐบาลไปศึกษาต่อระดับปริญญาโทและเอกที่ University of Washington, Seattle, ประเทศสหรัฐอเมริกา
รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล เป็นอาจารย์สอนนักศึกษาระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก (หลักสูตรนานาชาติ) ตามลำดับ ระหว่างที่เป็นอาจารย์สอนก็ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้บริหารของโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี ในปัจจุบันดำรงตำแหน่งเป็นกรรมการอำนวยการโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และประธานคณะกรรมการพัฒนาหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ (หลักสูตรนานาชาติ) ของโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี
✍️รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล ได้กล่าวถึงบริบทในด้านการรับใช้สังคมผ่านการวิจัยเพื่อนำสู่สังคมและชุมชน โดยได้ “น้อมนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นกรอบแนวคิดและนำมาบูรณาการกับสุขภาพ” การทำวิจัยสุขภาพของสตรี และนำผลจากการศึกษามาสร้างองค์ความรู้ เรื่อง สุขภาพพอเพียงตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งเป็นความรู้ที่ยังไม่มีใครศึกษามาก่อน อีกทั้งผลงานดังกล่าวได้ตีพิมพ์ในวารสารไทยและนานาชาติเพื่อเผยแพร่ความรู้ในการนำไปอ้างอิงและต่อยอดในวงการวิชาการระดับชาติและสากล นอกจากนี้ รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล ได้รับทุนมหาวิทยาลัยมหิดลศึกษาวิจัยต่อเรื่อง การดูแลสุขภาพตนเองตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง: การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเตรียมผู้หญิงวัยกลางคนสู่วัยสูงอายุที่มีสุขภาพดี เป็นการศึกษาวิจัยภาวะสุขภาพ การดูแลสุขภาพตนเอง และปัญหาในการดูแลสุขภาพของผู้หญิงวัยกลางคนซึ่งเป็นบุคคลสำคัญของครอบครัวและชุมชน เพื่อให้ผู้หญิงวัยกลางคนกลุ่มนี้ได้ตระหนักเรื่องการดูแลสุขภาพตนเอง ขยายการดูแลสุขภาพไปสู่สมาชิกในครอบครัว และชุมชน ผลการศึกษานี้ทำให้ได้รูปแบบการดูแลสุขภาพตนเองของผู้หญิงในชุมชนนี้ ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้หรือขยายต่อในชุมชนอื่นได้
✍️นอกจากนี้ รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล คณะวิจัย และนักศึกษา ได้ลงพื้นที่ชุมชน และพัฒนาสตรีในชุมชนให้มีส่วนร่วมในการประเมินสุขภาพตนเอง ให้ตระหนักถึงปัญหาสุขภาพที่เกิดขึ้นกับตนเองและคนอื่นในชุมชน และร่วมกันระดมสมองในการหาแนวทางในการสร้างเสริมสุขภาพด้วยการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนที่ตนเองอาศัยอยู่ ผ่านการจัดกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพต่าง ๆ ได้แก่ กิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพของชาวบ้าน เป็นพี่เลี้ยงเสริมสร้างศักยภาพของชาวบ้าน เช่น การออกกำลังกายด้วยยางยืด การสาธิตการตรวจสารเคมีในผักและผลไม้ แนะนำความรู้เรื่องอาหารและสารอาหาร การแลกเปลี่ยนความรู้เรื่องสมุนไพร การฝึกทักษะการช่วยชีวิตเบื้องต้น เป็นต้น อีกทั้ง ได้ส่งเสริมสุขภาพและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการเป็นผู้นำและแบบอย่างในการปฏิบัติ ผลงานวิจัยของท่านได้สร้างรูปแบบการดูแลสุขภาพด้วยตนเอง สามารถนำไปประยุกต์ใช้และขยายผลสู่ชุมชนอื่นได้อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
✍️กว่าสองทศวรรษ รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล ได้บูรณาการความรู้จากหลายแหล่ง ได้แก่ความรู้เชิงทฤษฎีจากการทบทวนวรรณกรรม ความรู้เชิงปฏิบัติจากประสบการณ์การปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิก และความรู้เชิงการสอนนักศึกษาขึ้นฝึกปฏิบัติการพยาบาลบนคลินิกมาอย่างยาวนาน ได้ร่วมเขียนตำราทางการพยาบาล ได้แก่ การพยาบาลพื้นฐานและคู่มือปฏิบัติการพยาบาลที่เป็นตำราของสาขาวิชาการพยาบาลพื้นฐานที่มีเนื้อหาทางทฤษฎีและการปฏิบัติการพยาบาล โดยเฉพาะตำราการพยาบาลพื้นฐาน มีการปรับปรุงให้เนื้อหามีความทันสมัยตลอดเวลา ซึ่งเป็นตำราที่มีประโยชน์ต่อการเรียนการสอน สามารถศึกษาด้วยตนเอง และการนำไปใช้ในการปฏิบัติการพยาบาลได้ ด้วยความเชี่ยวชาญในการทำวิจัยเชิงคุณภาพ ได้เขียนหนังสือชื่อ การวิจัยปรากฏการณ์วิทยา: การประยุกต์ใช้ในการวิจัยทางพยาบาล เพื่อแบ่งปันความรู้ และประสบการณ์การทำวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยปรากฏการณ์วิทยา เพื่อให้ความรู้แก่นักวิจัยทางการพยาบาลและทางสุขภาพในการสร้างสรรค์ผลงานวิจัยที่มีคุณภาพต่อไป
ในฐานะความเป็นครู รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล ได้สร้างแรงบันดาลใจให้ผู้เรียน ได้ถ่ายทอดองค์ความรู้ที่จุดประกายความคิดให้นักศึกษามีความคิดวิจารณญาณ ใช้วิธีการสอนที่หลากหลายและเหมาะสมกับนักศึกษาในแต่ละระดับ กระตุ้นให้นักศึกษาซักถามและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การลงมือปฏิบัติให้นักศึกษาเห็นเป็นตัวอย่าง นักศึกษาได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ทำให้เข้าใจเนื้อหาได้มากขึ้น เห็นผลลัพธ์ด้วยตนเอง เกิดแรงจูงใจและความกระตือรือร้นในการเรียน และพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการทำงานร่วมกับผู้อื่น เป็นการพัฒนาศักยภาพของนักศึกษาให้พร้อมสู่โลกการทำงานในอนาคต
✍️รองศาสตราจารย์ ดร.มณี อาภานันทิกุล กล่าวถึงหลักปฏิบัติในการทำงานว่า ทุกความสำเร็จเริ่มต้นมาจากการลงมือทำมากกว่าการพูดเพียงอย่างเดียว งานที่สำเร็จต้องเรียบร้อยและมีคุณภาพ มากกว่าปริมาณ การเรียนรู้ คือ การพัฒนาตนเอง ในทุก ๆ วัน เปิดโอกาสให้ได้เรียนรู้และแก้ปัญหา ที่สำคัญคือตัวเองต้องมีความสุขในการทำงาน ทำทุกอย่างให้ดีที่สุด ประโยชน์ของผู้อื่นและองค์กรเป็นที่หนึ่ง ประโยชน์ตัวเองมาเป็นที่รอง การได้รับคัดเลือกเป็นอาจารย์ตัวอย่างของสภาคณาจารย์ มหาวิทยาลัยมหิดล ถือเป็นเกียรติอย่างสูงที่สะท้อนถึงคุณค่าในผลงานและการทำงานตลอดมา
———————————
ติดตามข้อมูลข่าวสารของโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี ได้ที่
Website: https://www.rama.mahidol.ac.th/nursing/
———————————
ติดตามผ่านช่องทางโซเชียลมีเดีย ได้ที่
Tiktok: https://www.tiktok.com/@ramanursechannel
Youtube: https://www.youtube.com/@RSoNFamiLyInsightNursing-cy4zx/
#พยาบาลรามาธิบดี #พยาบาลแห่งอนาคต #สู่ความยั่งยืนของสากล #อาจารย์ตัวอย่าง