อาการผลข้างเคียงกับอาการแพ้ยาเหมือนกันหรือไม่ ?

Volume: 
ฉบับที่ 46 เดือนตุลาคม 2565
Column: 
Rama RDU
Writer Name: 
ภญ.นันทพร เล็กพิทยา งานเภสัชกรรมคลินิก ฝ่ายเภสัชกรรม คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

 

คำถามเกี่ยวกับ อาการผลข้างเคียง กับ อาการแพ้ยา ว่ามีความเหมือนหรือแตกต่างกันหรือไม่ เป็นคำถามที่หลายคนคงจะสงสัย ฉบับนี้คอลัมน์ Rama RDU มีคำตอบมาฝากกันค่ะ

อาการไม่พึงประสงค์จากยา (adverse drug reaction: ADR) คือ เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาของผู้ป่วย ซึ่งครอบคลุมถึงอาการข้างเคียงจากยา (side effect) และ การแพ้ยา (drug allergy)

อาการข้างเคียงจากยา (side effect) คือ เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในขนาดปกติ เช่น รับประทานยา chlorpheniramine แล้วเกิดอาการง่วงซึม รับประทานยา amoxicillin หรือ clavulanate แล้วเกิดอาการท้องเสีย

การแพ้ยา (drug allergy) คือ เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายที่กระทำต่อยา ไม่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้าว่าจะแพ้ยาตัวใด เช่น รับประทานยาแล้วมีผื่นขึ้นที่ผิวหนัง ปากบวม ตาบวม หายใจติดขัด

ตารางนี้จะแสดงให้เห็นถึงอาการแพ้ยา และอาการข้างเคียง ซึ่งเป็นอาการไม่พึงประสงค์จากยา
 

อาการไม่พึงประสงค์จากยา (adverse drug reaction)
  แพ้ยา (drug allergy) อาการข้างเคียง (side effect)t)
กลไกการเกิด เป็นปฏิกิริยาที่เกิดจากภูมิคุ้มกันของร่างกาย เป็นปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของยา
คาดเดาจากฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา ไม่สามารถคาดเดาได้ สามารถคาดเดาได้จากเภสัชวิทยาของยา
โอกาสพบ พบได้น้อย พบได้บ่อย
ความสัมพันธ์กับขนาดยา ความรุนแรงมักไม่สัมพันธ์ขนาดยา ความรุนแรงของอาการสัมพันธ์กับขนาดยา
ตัวอย่างอาการแสดง Rash: ผื่นคัน ผิวลอกแสบไหม้
Angioedema: ปากบวม ตาบวม Respiratory compromise: หายใจไม่สะดวก
คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย เวียนศีรษะ ง่วงซึม

หากมีอาการดังกล่าวข้างต้นจากการรับประทานยา สามารถปรึกษาเภสัชกร หรือโรงพยาบาลใกล้บ้านของท่าน

  เนื้อหาแนะนำ