หลายคนอาจคุ้นเคยกับคำว่า “X-ray” เวลาที่ต้องตรวจร่างกาย แต่รู้ไหมว่ารังสีเอกซ์ที่ใช้สร้างภาพภายในร่างกายนั้นมีหลักการอย่างไร และปลอดภัยแค่ไหน ? บทความนี้จะพาไปรู้จัก “X-ray” ให้เข้าใจแบบง่าย ๆ ว่าทำไมแพทย์ถึงใช้รังสีชนิดนี้ในการวินิจฉัยโรค และในบางกรณีมีทางเลือกอื่นที่ไม่ต้องใช้รังสีด้วยหรือไม่ เพื่อให้ทุกคนมั่นใจว่าการตรวจเอกซเรย์ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด แต่เป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นสิ่งที่ตาเปล่ามองไม่เห็น เพื่อการวินิจฉัยที่แม่นยำและปลอดภัยที่สุดสำหรับผู้ป่วยทุกคน
X-ray (เอกซเรย์) คืออะไร ?
X-ray หรือที่เรียกกันว่า เอกซเรย์ คือ เทคนิคทางการแพทย์ที่ใช้ รังสีเอกซ์ ฉายผ่านร่างกาย เพื่อสร้างภาพของอวัยวะภายใน เช่น กระดูก ปอด หรือหัวใจ ช่วยให้แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคและหาความผิดปกติที่อาจซ่อนอยู่ได้อย่างแม่นยำ
X-ray ทำงานอย่างไร ?
หลักการทำงานของ X-ray คล้ายกับการถ่ายภาพด้วยฟิล์มสมัยก่อน แต่เปลี่ยนจากแสงธรรมดาเป็น รังสีเอกซ์ ซึ่งสามารถทะลุผ่านเนื้อเยื่อในร่างกายได้ อวัยวะที่มีความหนาแน่นต่างกันจะดูดซับรังสีต่างกัน ภาพที่ได้จึงแสดงความแตกต่างระหว่างเนื้อเยื่อ กระดูก และอวัยวะภายในในรูปแบบ ภาพ 2 มิติ
ในปัจจุบัน เทคโนโลยี X-ray ก้าวหน้าไปมาก โดยระบบฟิล์มเริ่มถูกแทนที่ด้วย ระบบดิจิทัล ที่ให้ภาพคมชัด และรวดเร็วกว่าเดิม
X-ray ช่วยให้หมอเห็นอะไรได้บ้าง ?
การทำเอกซเรย์ช่วยตรวจสอบและวินิจฉัยได้หลากหลาย เช่น
- กระดูก : ตรวจหากระดูกหัก ข้อเคลื่อน หรือปัญหาฟัน
- ปอด : หาความผิดปกติ เช่น ปอดบวม วัณโรค มะเร็งปอด
- หัวใจ : ดูขนาดและรูปร่างของหัวใจ เพื่อค้นหาความผิดปกติ
- ช่องอกและช่องท้อง : ตรวจหาลมรั่วหรือน้ำคั่ง เช่น ในเยื่อหุ้มปอดหรือเยื่อหุ้มหัวใจ
- ระบบทางเดินอาหาร : ช่วยตรวจสอบลำไส้อุดตัน หรือปัญหาในช่องท้อง
X-ray อันตรายไหม ?
แม้ว่า รังสีเอกซ์ ที่ใช้ในการตรวจ X-ray จะมีปริมาณน้อย แต่การได้รับรังสีบ่อยครั้ง หรือในปริมาณสูง อาจมีความเสี่ยงต่อสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับ
- หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่สงสัยว่าตั้งครรภ์ ควรแจ้งแพทย์ก่อนตรวจ เพราะรังสีอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์
- เด็กเล็ก ที่มีความไวต่อรังสีมากกว่าผู้ใหญ่
ปัจจุบัน การตรวจ X-ray มีการควบคุมปริมาณรังสีอย่างเคร่งครัด ทำให้มีความปลอดภัยสูงสำหรับผู้ป่วยทั่วไป
มีทางเลือกอื่นที่ไม่ใช้รังสีไหม ?
สำหรับผู้ที่ต้องการหลีกเลี่ยงรังสี ยังมีวิธีการตรวจอื่นที่ปลอดภัย เช่น
- อัลตราซาวนด์ (Ultrasound) ใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ไม่ใช้รังสี ปลอดภัยสำหรับทุกเพศทุกวัย
- เอ็มอาร์ไอ (MRI) ใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ให้ภาพคมชัดสูง เหมาะกับการตรวจเนื้อเยื่ออ่อน
แพทย์จะเลือกวิธีตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละกรณี เพื่อความปลอดภัยและผลลัพธ์ที่ดีที่สุด
X-ray ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด การตรวจ X-ray เป็นเครื่องมือสำคัญในการวินิจฉัยโรคและติดตามผลการรักษา หากมีข้อสงสัยหรือข้อควรระวัง เช่น การตั้งครรภ์ อย่าลืมแจ้งแพทย์ล่วงหน้า เพื่อให้การตรวจปลอดภัยที่สุด
ข้อมูลโดย
ผศ. นพ.วราวุฒิ สุขเกษม
ภาควิชารังสีวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
คลิกชมคลิป “ EP.23 Xray #ภาษาหมอรู้ไว้จะได้เคลียร์” ได้ที่นี่
ติดตาม Rama Channel เพื่อรับข้อมูลด้านสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่
Website Ramathibodi: https://www.rama.mahidol.ac.th/
Youtube: RAMA Channel
Facebook: รามาแชนแนล Rama Channel
LINE: Ramathibodi
Tiktok: ramachanneltv รามาแชนแนล ช่องของคนรักสุขภาพ
