HbA1c คืออะไร ? ตัวช่วยเช็กเบาหวานที่ต้องรู้!

HbA1c หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อ แต่ไม่แน่ใจว่าจริง ๆ แล้วคืออะไร และสำคัญอย่างไรต่อการดูแลสุขภาพ โดยเฉพาะผู้ที่เสี่ยงหรือเป็นโรคเบาหวาน การตรวจนี้สามารถบอกค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลในเลือดย้อนหลังได้ราว 3 เดือน ช่วยให้ประเมินการควบคุมเบาหวานได้แม่นยำ และค้นหาความเสี่ยงได้ก่อนเกิดโรค บทความนี้จะพาไปรู้จัก HbA1c ให้ลึกขึ้น พร้อมเกณฑ์การแปลผล และแนวทางปฏิบัติหากพบว่าค่าสูงเกินมาตรฐาน

HbA1c คืออะไร ?

HbA1c (ฮีโมโกลบิน เอ วัน ซี) คือ การตรวจเลือดเพื่อดูค่าเฉลี่ยของน้ำตาลในเลือดย้อนหลังประมาณ 3 เดือน ทำได้โดยการวัดปริมาณน้ำตาลที่จับกับ ฮีโมโกลบิน ในเม็ดเลือดแดง ซึ่งเจ้าตัวเม็ดเลือดแดงนี้มีอายุอยู่ราว ๆ 120 วัน หรือประมาณ 3-4 เดือนนั่นเอง

ทำไมต้องตรวจ HbA1c ?

การตรวจ HbA1c มีประโยชน์สำคัญมาก โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่เสี่ยงหรือเป็น โรคเบาหวาน เพราะสามารถช่วย

• ประเมินการควบคุมเบาหวาน ดูว่าคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีแค่ไหน
• คัดกรองและวินิจฉัยโรคเบาหวาน ช่วยค้นหาผู้ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงก่อนจะสายเกินไป

ค่า HbA1c เท่าไหร่ถึงเรียกว่าปกติ ?

มาดูเกณฑ์กันชัด ๆ ซึ่งค่าจะวัดเป็นเปอร์เซ็นต์

• ต่ำกว่า 5.7% : ปกติ
• 5.7% – 6.4% : ภาวะก่อนเบาหวาน (กลุ่มเสี่ยง)
• 6.5% หรือสูงกว่า : เป็นเบาหวานแล้ว

หมายเหตุ การวินิจฉัยเบาหวานต้องอาศัยการตรวจเพิ่มเติมอื่น ๆ ด้วย อย่าเพิ่งฟันธงจาก HbA1c อย่างเดียว

HbA1c สูง ต้องทำยังไง ?

ถ้า ค่า HbA1c ≥ 6.5% หมายความว่าคุณอยู่ในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานแล้ว ต้องเริ่มดูแลตัวเองทันที

แนวทางปฏิบัติที่แนะนำ

• พบแพทย์ประจำ : เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม
• ตรวจร่างกายสม่ำเสมอ : ป้องกันโรคแทรกซ้อนต่าง ๆ
• ติดตามค่า HbA1c : ควรตรวจอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง
• ปรับพฤติกรรมการกิน : ลดแป้งและน้ำตาล เลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพ
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ : อย่างน้อย 5 วันต่อสัปดาห์ เพื่อช่วยคุมน้ำตาลให้ดีขึ้น

ทำไมต้องควบคุม HbA1c ให้อยู่ในเกณฑ์ ?

หากปล่อยให้ น้ำตาลในเลือดสูงนาน ๆ โดยไม่ควบคุม (ค่า HbA1c ≥ 6.5%) จะเสี่ยงต่อโรคร้ายแรง เช่น

• โรคไตวายเรื้อรัง
• ตาบอดจากเบาหวานขึ้นจอประสาทตา
• หัวใจวายหรือโรคหัวใจและหลอดเลือด
• โรคระบบประสาท (เส้นประสาทเสื่อม)
• ภาวะติดเชื้อเรื้อรัง

ดังนั้น ยิ่งตรวจ HbA1c ไว รู้เร็ว ก็ป้องกันได้ง่ายกว่ารักษาแน่นอน

ข้อมูลโดย

พว.รัตนาภรณ์ จีระวัฒนะ
ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลรามาธิบดี
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

คลิกชมคลิป “EP.1 HbA1c #ภาษาหมอรู้ไว้จะได้เคลียร์” ได้ที่นี่

ติดตาม Rama Channel เพื่อรับข้อมูลด้านสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่ 

Website Ramathibodi: https://www.rama.mahidol.ac.th/
Youtube: RAMA Channel
Facebook: รามาแชนแนล Rama Channel
LINE: Ramathibodi
Tiktok: ramachanneltv รามาแชนแนล ช่องของคนรักสุขภาพ