โรคฝีดาษลิง หรือโรคฝีดาษวานร (monkeypox) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่มีต้นกำเนิดจากสัตว์ป่า โดยเฉพาะลิงและสัตว์ฟันแทะ ซึ่งในระยะหลังได้มีการระบาดมาสู่มนุษย์ในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย โดยโรคนี้มีความคล้ายคลึงกับโรคฝีดาษ แม้ความรุนแรงจะไม่มากเท่า แต่ก็ยังเป็นภัยสุขภาพที่ต้องระวัง ในบทความนี้จะพาไปทำความรู้จักกับอาการโรคฝีดาษลิง ตั้งแต่อาการเริ่มต้น สาเหตุ การแพร่ระบาด และวิธีป้องกัน เพื่อให้ทุกคนสามารถป้องกันตนเองและดูแลสุขภาพให้ห่างไกลโรคฝีดาษลิง
ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร
ฝีดาษลิง เกิดจากเชื้อไวรัส orthopoxvirus มีรังโรคอยู่ในสัตว์ตระกูลฟันแทะ เช่น กระรอก หนู ลิง พบมากในประเทศแถบแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันตกตะวันตก เป็นโรคที่แพร่กระจายและรุนแรงน้อยกว่าฝีดาษ
โรคฝีดาษลิง อาการเป็นอย่างไร
อาการเริ่มแรกของฝีดาษลิง หลังจากรับเชื้อจะมีระยะฟักตัว 6 ถึง 13 วัน หรืออาจนานถึง 21 วันในผู้ป่วยบางราย หากมีประวัติใกล้ชิดหรือสัมผัสผู้ติดเชื้อต้องเฝ้าระวังถึง 21 วัน หากพ้นระยะฟักตัว 21 วัน แล้วไม่อาการใด ๆ คือ ไม่ติดเชื้อ โดยลักษณะอาการของโรคฝีดาษลิง แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ดังนี้
ระยะแรก ระยะแพร่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย
- มีไข้
- ปวดศีรษะ
- ปวดเมื่อยตัว
- อ่อนเพลีย
- ต่อมน้ำเหลืองโต
ระยะที่สอง ระยะผื่น
- มีผื่นแดง มักเกิดที่บริเวณหน้า แขน ขา ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และพบได้ในเยื่อบุต่าง ๆ เช่น ช่องปาก เยื่อบุตา อวัยวะเพศ
- ค่อย ๆ นูนเป็นตุ่มน้ำใส ๆ หรือหนอง
- แตกเป็นสะเก็ดหลุดไปในที่สุด
โรคนี้สามารถหายเองได้ เมื่อพ้นระยะการติดเชื้อ 3 ถึง 4 สัปดาห์ และจะไม่แพร่เชื้อเมื่อตกสะเก็ดแล้ว
ฝีดาษลิง แพร่เชื้อได้อย่างไร
- สัมผัสผื่นหรือเลือดของผู้ติดเชื้อ
- รับเชื้อผ่านละอองฝอย จากการไอ จาม
- ถูกสัตว์ที่มีเชื้อฝีดาษลิงข่วน กัด หรือสัมผัส
- ผู้หญิงตั้งครรภ์ติดต่อจากแม่สู่ลูกผ่านรก
- สัมผัสของใช้ส่วนตัวที่ปนเปื้อนจากผู้ติดเชื้อ เช่น ผ้าปูที่นอน ผ้าเช็ดตัว
- นำเนื้อสัตว์ที่ติดเชื้อมาปรุงอาหารแบบไม่สุก
การป้องกันโรคฝีดาษลิง
- งดการมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ป้องกัน
- สวมหน้ากากอนามัย
- เลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่าจากพื้นที่เสี่ยง
- ล้างมือบ่อย ๆ
- ไม่สัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ
- กินเนื้อสัตว์ปรุงสุก
- หมั่นทำความสะอาดเสื้อผ้าและที่นอน
ฝีดาษลิงเมื่อหายจะเป็นแผลเป็นหรือไม่
ฝีดาษลิงเป็นแผลเป็นเช่นเดียวกับฝีดาษแต่จะน้อยกว่า
สรุปโรคฝีดาษลิง
โรคฝีดาษลิงเป็นโรคที่มาจากไวรัสที่แพร่จากสัตว์อย่างลิงมาถึงคน อาการเริ่มต้นเหมือนไข้หวัดแต่หนักกว่าด้วยผื่นและตุ่มหนอง ถ้าเราไม่อยากเสี่ยง แนะนำให้เลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่า รักษาความสะอาด และหมั่นล้างมือบ่อย ๆ ใส่หน้ากากอนามัยป้องกันละอองฝอย ใครที่ต้องสัมผัสกับสัตว์หรือเดินทางบ่อย ๆ ก็ควรระวังเป็นพิเศษ ปกป้องตัวเองดี ๆ นอกจากจะช่วยลดความเสี่ยงแล้ว ยังช่วยป้องกันคนรอบตัวจากโรคฝีดาษลิงได้ด้วย
ข้อมูลโดย
ศ. พญ.ศศิโสภิณ เกียรติบูรณกุล
สาขาวิชาโรคติดเชื้อ ภาควิชาอายุรศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
รายการลัดคิวหมอรามาฯ
คลิกชมคลิปรายการ “ฝีดาษลิง_ลัดคิวหมอรามาฯ” ได้ที่นี่
ติดตาม Rama Channel เพื่อรับข้อมูลด้านสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่
Website Ramathibodi: https://www.rama.mahidol.ac.th/
Youtube: RAMA Channel
Facebook: รามาแชนแนล Rama Channel
LINE: Ramathibodi
Tiktok: ramachanneltv รามาแชนแนล ช่องของคนรักสุขภาพ
