มีลูกยาก เป็นปัญหาที่หลายคู่รักต้องเผชิญเมื่อวางแผนมีบุตร ปัจจัยที่ทำให้มีลูกยากอาจมาจากสุขภาพร่างกาย ไลฟ์สไตล์ หรือปัญหาสุขภาพบางประการที่ส่งผลต่อระบบสืบพันธุ์ หากเข้าใจถึงสาเหตุและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่าง ก็สามารถเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในบทความนี้เราจะมาดูปัจจัยเสี่ยงสำคัญ 12 ข้อที่ควรหลีกเลี่ยง เพื่อช่วยเพิ่มโอกาสการมีบุตรและสร้างครอบครัวอย่างที่ฝัน
มีลูกยาก เกิดจากอะไร ?
ภาวะมีลูกยาก เกิดจากหลายสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพร่างกายและพฤติกรรมการใช้ชีวิตของทั้งผู้หญิงและผู้ชาย ปัจจัยเหล่านี้อาจส่งผลกระทบต่อระบบสืบพันธุ์ การเจริญเติบโตของไข่และสเปิร์ม รวมถึงความสามารถในการปฏิสนธิได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อภาวะการมีลูกยากมีดังนี้
อายุที่มากขึ้น
ปัจจัยด้านอายุมีผลโดยตรงต่อภาวะมีบุตรยาก ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้
- ผู้หญิง : เมื่ออายุมากกว่า 35 ปี โอกาสในการตั้งครรภ์จะลดลง เนื่องจากปริมาณและคุณภาพของไข่ลดลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ทารกที่มีความผิดปกติทางโครโมโซม เช่น กลุ่มอาการดาวน์ซินโดรม หรือความผิดปกติอื่น ๆ
- ผู้ชาย : เมื่ออายุมากกว่า 40 ปี ฮอร์โมนเพศชายเริ่มลดลง ส่งผลต่อความต้องการทางเพศ รวมถึงปริมาณและคุณภาพของน้ำเชื้ออสุจิที่ลดลง ซึ่งอาจลดโอกาสในการปฏิสนธิและเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยากได้เช่นกัน
น้ำหนักตัวเกิน
น้ำหนักตัวมีผลโดยตรงต่อภาวะมีบุตรยาก ซึ่งอาจเป็นสิ่งที่หลายคนยังไม่ทราบ โดยเฉพาะผู้ที่มีดัชนีมวลกาย (BMI) มากกว่า 25 กิโลกรัมต่อเมตร ทำให้ฮอร์โมนจากต่อมสมองส่วนหน้าที่ทำให้ระบบสืบพันธุ์ทำงานขัดข้องทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย ดังนี้
- ผู้หญิง : มักจะสัมพันธ์กับภาวะไข่ไม่ตก ถุงน้ำรังไข่หลายใบ ทำให้ฮอร์โมนเพศชายมากขึ้นในเพศหญิง
- ผู้ชาย : จะมีฮอร์โมนเพศหญิงสูงขึ้น ทำให้เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ
มีโรคประจำตัว
สำหรับคนที่มีโรคประจำตัวบางชนิด แล้วต้องกินยา อาจมีผลข้างเคียงต่อการทำงานของฮอร์โมนสืบพันธุ์ ทำให้ในผู้หญิงไข่ไม่ตก โดยเฉพาะผู้ชายจะทำให้คุณภาพและปริมาณของตัวอสุจิลดลง ยาบางชนิดมีผลลดอารมณ์ทางเพศ การแข็งตัวของอวัยวะเพศและการหลั่งน้ำอสุจิได้
สูบบุหรี่
เมื่อสารนิโคตินของบุหรี่เข้าสู่ร่างกาย จะไปเพิ่มสารอนุมูลอิสระ ส่งผลต่อคุณภาพของไข่ในผู้หญิง คุณภาพและปริมาณอสุจิจะลดลงในผู้ชาย
ดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์มากเกินไป
การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ทำให้การดูดซึมวิตามินและแร่ธาตุลดลง ส่งผลให้ปริมาณอสุจิที่แข็งแรงลดลง และยังทำให้ปริมาณของอสุจิลดลงด้วย
ดื่มเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอีน
ในหนึ่งวันไม่ควรได้รับคาเฟอีนเกิน 300 มิลลิกรัม หรือเทียบง่าย ๆ คือกาแฟ 3 แก้วนั่นเอง ก็จะทำให้อัตราการมีบุตรยากสูงขึ้น
การรับประทานอาหารในสัดส่วนที่ไม่เหมาะสม
พบว่าการกินอาหารขยะ (junk food) อาหารหวาน อาหารที่มีน้ำมันเยอะ บริโภคผักและผลไม้น้อย ก็จะส่งผลให้อัตราการตั้งครรภ์ลดลงด้วย
ขาดการออกกำลังกาย
แม้ฝุ่นจะเยอะทำให้ออกกำลังกายนอกบ้านไม่ได้ ก็สามารถออกกำลังกายภายในบ้านได้ หากไม่ออกกำลังกายการเผาผลาญอาหารประเภทแป้งและไขมันจะแย่ลง ซึ่งสัมพันธ์กับภาวะอ้วนด้วย
ความเครียด
ความเครียดอาจส่งผลไปถึงการนอนไม่หลับ พักผ่อนไม่เพียงพอ ก็จะมีผลไปถึงการตั้งครรภ์ แต่ก็ยังไม่มีข้อมูลที่ระบุได้แน่ชัดถึงความสามารถในการสืบพันธุ์
การมีคู่นอนหลายคน
การมีคู่นอนหลายคนนอกจากมีลูกยากแล้ว ยังเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์หลายชนิด และการติดเชื้อ HPV ซึ่งเป็นไวรัสก่อโรคมะเร็งปากมดลูก อาจเกิดภาวะหนองใน หนองในเทียม ทำให้มีบุตรยาก หรือเป็นหมันถาวร
ภาวะปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติ
ภาวะปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติและภาวะตกขาวในผู้หญิง ควรได้รับการตรวจประเมินเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุบางชนิด สัมพันธ์กับการมีบุตรยาก
ปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศชาย และปัญหาการหลั่งน้ำอสุจิ
ปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศชาย และปัญหาการหลั่งน้ำอสุจิมักเป็นปัญหาที่ฝ่ายชายมักจะเขินอายในการปรึกษาแพทย์ แต่เป็นภาวะที่รักษาได้ โดยมีการรักษาหลากหลายรูปแบบเพื่อการมีบุตร
การมีลูกยากอาจเกิดจากปัจจัยเสี่ยงหลายประการที่สามารถหลีกเลี่ยงได้ การดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง และพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพเป็นประจำ จะช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์และสร้างครอบครัวที่สมบูรณ์อย่างมีความสุขได้ในอนาคต
ข้อมูลโดย
อ. พญ.อาทิตยา สิงห์วงษา
สาขาเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ภาควิชาสูติศาสตร์–นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
ติดตาม Rama Channel เพื่อรับข้อมูลด้านสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่
Website Ramathibodi: https://www.rama.mahidol.ac.th/
Youtube: RAMA Channel
Facebook: รามาแชนแนล Rama Channel
LINE: Ramathibodi
Tiktok: ramachanneltv รามาแชนแนล ช่องของคนรักสุขภาพ
