ไฟไหม้ เอาตัวรอดอย่างไรให้ปลอดภัย

ไฟไหม้ หรือ อัคคีภัย คือ ภัยอันตรายที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันและไม่คาดคิด ซึ่งสามารถสร้างความเสียหายอย่างมหาศาลทั้งต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้คน ในสภาวะที่ไม่คาดฝันเช่นนี้ การมีความรู้และการเตรียมพร้อมในการเอาตัวรอดจากเหตุการณ์ไฟไหม้เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง การตระหนักถึงสาเหตุของการเสียชีวิตจากไฟไหม้และวิธีการป้องกันตนเองสามารถช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการรอดชีวิตได้ บทความนี้จะนำเสนอข้อมูลที่จำเป็นเกี่ยวกับสาเหตุการเสียชีวิตจากไฟไหม้ รวมถึงวิธีการเอาตัวรอดและการปฐมพยาบาลเบื้องต้น เพื่อให้ผู้อ่านสามารถนำไปปรับใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉินได้อย่างปลอดภัย

สาเหตุการตายจากสถานการณ์ไฟไหม้

สาเหตุหลักของการเสียชีวิตในสถานการณ์ไฟไหม้ มีดังนี้

1. การสูดดมควันพิษและสารเคมีอันตราย ควันไฟที่เกิดจากการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ ทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ และมีสารไฮโดรเจนไซยาไนด์ที่เกิดจากเผาไหม้เบาะและพลาสติก สาร 2 ชนิดนี้ หากเข้าสู่ร่างกายในปริมาณมากจะไปจับตัวกับฮีโมโกลบิน ซึ่งเป็นเม็ดเลือดที่นำออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกาย ทำให้ไม่สามารถนำออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกายได้และเสียชีวิตในที่สุด นอกจากนี้ยังมีสารอื่น ๆ เช่น ไฮโดรเจนคลอไรด์ที่เกิดจากการเผาไหม้ท่อพีวีซี และสารไนตริกออกไซด์ ที่เกิดจากการเผาไหม้พวกพอลิเมอร์ ทำให้ระคายเคืองบริเวณต่าง ๆ เช่น ระคายเคืองตา ทำให้แสบตา และหากไปโดนเยื่อบุที่สำคัญอย่างเยื่อบุทางเดินหายใจก็จะทำให้เสียชีวิตได้
2. เขม่าอุดตันทางเดินหายใจ ในควันไฟจะมีเขม่าต่าง ๆ ที่ไปอุดตันทางเดินหายใจ ส่งผลให้เกิดภาวะการหายใจล้มเหลวเฉียบพลันและเสียชีวิตในที่สุด
3. การสูดดมไอร้อน ไอร้อนที่เกิดจากความร้อน หากสูดดมมาก ๆ จะทำให้ทางเดินหายใจบวมส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจและเสียชีวิตได้
4. ถูกไฟเผาไหม้โดยตรง เมื่อผิวหนังถูกเผาไหม้อย่างรุนแรง ทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำในปริมาณมากและอาจเกิดการติดเชื้อ นำไปสู่การเสียชีวิตในที่สุด
5. อุบัติเหตุระหว่างการหลบหนี ในสถานการณ์ฉุกเฉิน ผู้ประสบภัยอาจได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากการหกล้ม ถูกทับ ตกจากที่สูง หรือเหตุการณ์อื่น ๆ ขณะพยายามหนีออกจากพื้นที่ ไฟไหม้

วิธีช่วยเหลือผู้อื่นจากสถานการณ์ไฟไหม้

​เมื่อเกิดเหตุไฟไหม้ การปฐมพยาบาลผู้ประสบภัยอย่างถูกต้องและรวดเร็วมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อเพิ่มโอกาสรอดชีวิตและลดความเสียหายต่อสุขภาพ ขั้นตอนการปฐมพยาบาลเบื้องต้นมีดังนี้

• หากอยู่ในสถานการณ์คับขันให้รีบพาผู้ประสบภัยออกมาจากที่เกิดเหตุให้เร็วที่สุด
• หากเพลิงไหม้สงบลงแล้ว การช่วยเหลือผู้ประสบภัยควรดูแลเรื่องกระดูกต้นคอเป็นหัวใจสำคัญ โดยการขนย้ายด้วยเปลหรือเบาะ อย่าหิ้วแขนหรือยกศีรษะห้อยลงในขณะเคลื่อนย้าย เพราะอาจทำให้กระดูกเคลื่อนได้
• กรณีที่ผู้ประสบภัยถูกไฟคลอกจนเสียหายรุนแรง หลังช่วยเหลือออกจากที่เกิดเหตุได้แล้ว ให้รีบถอดหรือตัดเสื้อผ้าออกจากร่างกายผู้ประสบภัย เพราะเสื้อผ้าจะอมความร้อนเอาไว้มาก แต่อย่าใช้วิธีกระชาก เพราะเนื้อผ้าบางส่วนอาจติดที่บริเวณผิวหนัง ทำให้ผิวหนังหลุดออกมาด้วย
• ถอดเครื่องประดับ เช่น นาฬิกาข้อมือ กำไล ต่างหู ออกจากตัวผู้ประสบภัย เพราะของเหล่านี้อมความร้อนจะทำให้ระดับความรุนแรงมากขึ้น
• ใช้น้ำสะอาดอุณหภูมิปกติล้างบริเวณที่ถูกไฟไหม้ เพื่อลดความร้อนให้กับร่างกาย
• ใช้ผ้าชุบน้ำห่มตัวผู้ประสบภัยไว้ก่อน แล้วนำผ้าบางคลุมอีกชั้นหนึ่ง จากนั้นให้รีบนำส่งโรงพยาบาล
• หากที่เกิดเหตุและโรงพยาบาลอยู่ไกลให้ผู้ประสบภัยดื่มน้ำก่อน เพราะผู้ประสบภัยมักจะมีภาวะขาดน้ำแต่ถ้าโรงพยาบาลอยู่ไม่ไกลจากที่เกิดเหตุมากนักให้รีบนำส่งโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด
• รีบเปิดทางเดินหายใจให้ผู้ประสบภัยหลังนำตัวออกมาจากที่เกิดเหตุ

การปฐมพยาบาลที่ถูกต้องและทันเวลาเป็นสิ่งสำคัญในการช่วยชีวิตผู้ประสบภัยจากเหตุไฟไหม้ ควรปฏิบัติตามขั้นตอนดังกล่าวและรีบนำผู้ประสบภัยส่งโรงพยาบาลเพื่อรับการรักษาเพิ่มเติม​

วิธีเอาตัวรอดจากสถานการณ์ไฟไหม้

1. ตั้งสติและรีบออกจากที่เกิดเหตุ เมื่อเกิด ไฟไหม้ ควรตั้งสติและหาทางออกจากพื้นที่โดยเร็วที่สุด
2. หลีกเลี่ยงการสูดควัน ใช้ผ้าชุบน้ำปิดปากและจมูกเพื่อลดการสูดดมควันพิษ​
3. เอาผ้าชุบน้ำปิดปากปิดจมูก หรือหาผ้าห่มชุบน้ำแล้วห่มตัว จากนั้นรีบหาทางออกมาจากที่เกิดเหตุ
4. หากอยู่ในห้อง อย่าเพิ่งรีบเปิดประตู ควรจับประตูก่อนเพื่อดูว่าร้อนหรือไม่ หากรู้สึกร้อนนั่นหมายถึงอาจมีไฟอยู่หลังประตู จึงไม่ควรเปิดเพราะจะทำให้ควันไฟเข้าห้อง ควรหาผ้าหรืออื่น ๆ มาอุดตรงประตู เพื่อป้องกันไม่ให้ควันไฟเข้ามาในห้องได้และพยายามหาทางออกทางอื่น
5. หากติดอยู่ในห้อง พยายามส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ เช่น ส่องไฟมือถือออกไปทางหน้าต่าง เพื่อให้ภายนอกรู้ว่ามีคนต้องการความช่วยเหลืออยู่
6. หลีกเลี่ยงการใช้ลิฟต์ ควรใช้บันไดหนีไฟแทน
7. หลีกเลี่ยงการวิ่งหนีเข้าจุดอับ
8. ระหว่างหาทางออกจากที่เกิดเหตุ หากมีควันมากพยายามก้มต่ำหรือคลาน เพราะออกซิเจนจะลอยอยู่ที่ต่ำ

ควรปฏิบัติอย่างไรก่อนเกิดเหตุไฟไหม้

ไม่ว่าจะเข้าพักที่ใดก็ตาม ทั้งการเช่าอยู่ห้องพักระยะยาวและระยะสั้น ควรสังเกตทางหนีไฟและจดจำตำแหน่งเอาไว้อย่างแม่นยำ เพื่อที่เวลาเกิดเหตุจะได้พาตัวเองออกจากที่เกิดเหตุได้ทันเวลา เพราะที่ผ่านมาพบว่ามีผู้ประสบภัยหลายรายไม่ได้จดจำทางหนีไฟเอาไว้ ทำให้เมื่อเกิดเหตุไม่สามารถหลบหนีได้ทันเวลา

การเตรียมความพร้อมและมีความรู้ในการเอาตัวรอดจากไฟไหม้เป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม เพื่อความปลอดภัยของตนเองและคนรอบข้าง

ข้อมูลโดย
ผศ. นพ.พงศศิษฏ์ สิงหทัศน์
สาขาวิชาศัลยศาสตร์อุบัติเหตุและเวชบำบัดวิกฤตศัลยกรรม ภาควิชาศัลยศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

คลิกชมคลิปรายการ “วิธีเอาตัวรอดจากสถานการณ์ไฟไหม้ : พบหมอรามา ช่วง Big Story” ได้ที่นี่

ติดตาม Rama Channel เพื่อรับข้อมูลด้านสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่ 

Website Ramathibodi: https://www.rama.mahidol.ac.th/
Youtube: RAMA Channel
Facebook: รามาแชนแนล Rama Channel 
LINE: Ramathibodi
Tiktok: ramachanneltv รามาแชนแนล ช่องของคนรักสุขภาพ